EDD 2026. Przyszłość przeszłości i dziedzictwo w zagrożeniu
W obliczu dynamicznych przemian środowiskowych, społecznych i technologicznych pytanie o "przyszłość przeszłości" staje się jednym z kluczowych wyzwań współczesnej polityki ochrony dziedzictwa. Do najważniejszych czynników wpływających dziś na kondycję dziedzictwa należą m.in. zmiany klimatyczne, konflikty zbrojne, presja urbanizacyjna, cyfryzacja i globalizacja, zanikające tradycje i zawody. To właśnie te procesy w różnorodny sposób oddziałują na dziedzictwo materialne i niematerialne, zwiększając ryzyko jego degradacji, utraty autentyczności lub zaniku.
Pierwszy człon hasła tegorocznej edycji EDD wskazuje na potrzebę myślenia o dziedzictwie w perspektywie długofalowej, jako zasobie wymagającym świadomych decyzji, odpowiedzialnego zarządzania oraz społecznego zaangażowania. "Dziedzictwo w zagrożeniu" akcentuje natomiast konieczność działań ochronnych i potrzebę wzmacniania odporności dziedzictwa na współczesne kryzysy.
Tegoroczny temat stanowi zaproszenie do dyskusji o odpowiedzialności za ochronę – tak zabytków materialnych, jak i żywych tradycji, zwyczajów oraz praktyk przekazywanych z pokolenia na pokolenie. To także zachęta do rozważań nad reinterpretacją dziedzictwa i jego dostosowywaniem do nowych kontekstów kulturowych, społecznych i technologicznych.
Myśl przewodnia akcentuje potrzebę świadomego wyboru tego, co i w jaki sposób chcemy chronić. Dotyczy to zarówno zabytków i krajobrazów kulturowych, jak i tradycji, języków, rzemiosła czy pamięci lokalnych wspólnot. Zwraca również uwagę na znaczenie działań edukacyjnych i partycypacyjnych, które wzmacniają poczucie tożsamości oraz budują społeczną odpowiedzialność za wspólne dziedzictwo.
Hasło stanowi wreszcie inspirację do działania na rzecz ożywiania zagrożonych form dziedzictwa, przeciwstawiania się procesom jego degradacji oraz twórczego wyobrażania go na nowo. Dziedzictwo powinno bowiem pozostać żywym zasobem, inspirującym i integrującym przyszłe pokolenia.
Zapraszamy instytucje kultury, szkoły, organizacje pozarządowe, związki wyznaniowe i inne podmioty życia społecznego do włączenia się w przygotowanie przedsięwzięć i wydarzeń, które złożą się na program 34. edycji EDD w Kaliszu. Wystarczy wypełnić formularz zgłoszeniowy, znajdujący się na stronie Narodowego Instytutu Dziedzictwa, aby wydarzenie ujęte zostało w elektronicznym ogólnopolskim Kalendarzu EDD (z podziałem na województwa) dostępnym na stronie NID.
Jednocześnie wszystkich Organizatorów imprez i wydarzeń zgłoszonych do NID, prosimy, aby te informacje przekazywali także do Wydziału Kultury i Sztuki, Sportu i Turystyki Urzędu Miasta Kalisza, Główny Rynek 20 (na adres wksit@um.kalisz.pl), który corocznie koordynuje program obchodów Europejskich Dni Dziedzictwa w mieście.