Most na Babince w ciągu ul. Narutowicza i Wodnej

Drewniana przeprawa umożliwiająca dotarcie ze śródmieścia Kalisza w kierunku zachodnim. Powstał w połowie XIX w., umożliwiając komunikację między śródmieściem Kalisza a istniejącą od średniowiecza dzielnicą żydowską oraz dzielnicą przemysłową – Piskorzewiem, częściowo zamieszkałą także przez Żydów. Rozebrany w czasie II wojny światowej przez Niemców - wraz z zasypaniem przez nich kanału Babinki

(więcej informacji pod zdjęciami↓)

Most ul. Narutowicza, źródło: archiwum M. Kurzajczyka

Most ul. Narutowicza, źródło: Muzea Wielkopolski, MOZK

Most w ciągu ul. Narutowicza, źródło: www.kalisz czasemmalowany.pl

Most ul. Narutowicza 1915_16. Autor Witold Wardęski, źródło: Muzea Wielkopolski, MOZK

Most ul. Narutowicza, źródło: Archiwum Państwowe w Kaliszu

Jeden z pięciu mostów na odnodze Prosny – Babince (szukaj osobnej, informującej o niej tabliczki). Zwany był – od nazwy ulicy, która prowadziła do niego od strony śródmieścia – Ogrodowskim. Znajdował się tuż przed ujściem wód Babinki do głównej rzeki. Być może zastąpił istniejącą tu wcześniej kładkę. Stanowił istotny fragment drogi wyznaczonej przez ulice Ogrodowską i Wodną, prowadzącej z miasta lokacyjnego w kierunku dzielnicy żydowskiej, na skraj Piskorzewia a stąd – prawdopodobnie przez bród na Prośnie - do ówczesnej wsi Ogrody. W trakcie ponad półwiecznego funkcjonowania częściowo „poprawiany”, kiedy to m.in. wymieniona na nim boczne bariery. Istnienie tej drewnianej choć dość szerokiej przeprawy przestało mieć rację bytu wraz z zasypaniem Babinki w roku 1941, zatem most rozebrano. Informacje o kolejnych czterech zlikwidowanych mostach przerzuconych przez Babinkę umieszczone są odpowiednio na ulicach Złotej, Kanonickiej, placu Kilińskiego i w Alei Walecznych w parku.

Trójprzęsłowy most wybudowany został w okresie rozbudowy miasta w kierunku północno-zachodnim. Powstała wówczas zabudowa poza murami obronnymi i spełniającą rolę fosy Babinką. Był dość szeroki, miał kilkanaście metrów długości, boki zabezpieczały drewniane ażurowe bariery. Od strony śródmieścia dochodziła do niego granicząca z „końskim targiem” (szukaj osobnej o nim tabliczki) brukowana ulica Ogrodowska (od 1932 r. przemianowana na Narutowicza), za nim rozpoczynała się ulica Wodna. Wędrujący nim od śródmieścia mogli zachwycać się architekturą leżącego w lewo na cyplu na Prośnie domu „pod aniołami” (Sławami). Z kolei za mostem w prawo znajdowała się ulica Babina, której zabudowę w tym fragmencie zdominowały kamienice żydowskie oraz budynek po koszarach (zwanych - błędnie - Godebskiego). Obok w  początkach XX w. działał ochoczo odwiedzany dom uciech cielesnych. W latach 1905-07 miejscowi zorganizowali przed nim "kocią muzykę", a nawet próbowali rozpędzić "panienki" i orkiestrę. Mozaikę interesujących firm i instytucji z okolic mostu uzupełniały m.in. domy kąpielowe – w tym łaźnia zwana „żołnierską”, dom, w którym kwaterował rosyjska orkiestra wojskowa, kancelaria znanego historyka miasta – Adama Chodyńskiego czy tymczasowa siedziba Szkoły Handlowej. Na skrzyżowaniu obecnych ulic Narutowicza i Parczewskiego zachowały się też małe fragmenty średniowiecznych murów obronnych (w postaci szczątkowej tkwiły tam jeszcze do lat 60. XX w.). Przeprawa stanowiła najkrótszą drogę dla pieszych w kierunku wsi Ogrody, przekształconej z czasem w przedmieście. Od początku XX w. umożliwiała też komunikację z fabrykami w dzielnicy Piskorzewie – przede wszystkim garbarniami Fuldego i Friediego, fabrykami - koronek i haftów Kuniga, Majznera oraz największą z nich - Pluszownią braci Müllerów (później - Goedego). Tędy przechodzili kaliszanie odwiedzający swoich krewnych w ewangelickim przytułku dla starców przy ul. Litewskiej oraz maszerowali żołnierze na ćwiczenia do położonych za nim obiektów koszarowych. Z kolei w okresie międzywojennymi także tym mostem pełni oczekiwań natury artystycznej kaliszanie wędrowali do znajdującego przy Wodnej… popularnego kina „Słońce”. Po zasypaniu kanału Babinki w latach 1941-42 most rozebrano.

Autor tekstu:

Piotr Sobolewski

Partnerzy projektu:

Archiwum Państwowe w Kaliszu

Muzeum Okręgowe Ziemi Kaliskiej

Miejska Biblioteka Publiczna